Effectief Studeren: Valkuilen en Leermethoden voor Betere Resultaten

Studeren…
= ontdekken; leuk om te doen. Soms opwindend, soms behoorlijk vermoeiend.

Goed studeren kan ontzettend leuk zijn, maar het komt niet vanzelf. Het is een proces van proberen, elimineren en kiezen.

Hey allemaal, ik ben Christiana Kosta, derdejaars geneeskundestudent, en ik neem jullie kort mee in de valkuilen die ik heb ervaren tijdens het proces van ontdekken hoe ik het meeste uit mijn studie haal.

Valkuil #1 → Vraag jezelf af: probeer ik nu iets te begrijpen of te onthouden?

Vaak bevond ik me in een situatie waarin ik voor het eerst een concept bestudeerde en, nog voordat ik het goed begreep, het al probeerde te onthouden. Achteraf neem ik het mezelf niet kwalijk — de tijdsdruk is hoog. De hoeveelheid onderwerpen die in een blok van vier weken aan bod komt, is gewoon erg groot.

Leerpunt #1a → Hoe weet ik dat ik iets begrijp?

Maak een onderscheid tussen:

A. Begrijpen
B. Onthouden

We willen vaak alles tegelijk — zo efficiënt mogelijk studeren. Maar besef het volgende:

Probeer niets te onthouden wat je nog niet begrijpt.

Stel jezelf deze vragen:

  • Kan ik het concept (bijv. de HPA-as) tekenen?
  • Kan ik het uitleggen met voorbeelden en beredeneren wat er gebeurt in verschillende situaties?
    Bijv.: Wat gebeurt er bij een verhoging van cortisol? En van ACTH? Wat als cortisol laag is maar ACTH hoog? Of als beide laag zijn?
  • Als ik het niet begrijp: wat precies begrijp ik niet?
    Gebruik als maatstaf: kan ik mijn vraag duidelijk verwoorden of opschrijven?

Leerpunt #1b → Hoe onthoud ik iets? Actief en verspreid herhalen

Onthouden komt daarna.

Het is belangrijk te beseffen dat we biologisch zijn ‘gemaakt’ om te vergeten. Om de vergeetcurve tegen te gaan, moeten we informatie verspreid en actief herhalen — niet door alleen te lezen!

Voorbeeld:

Je zit in week 1 van het blok Bouw en Bewegen en hebt net de spieren van de bovenste extremiteit geleerd. Het tentamen is pas over drie weken.

Je denkt: “Ik ga dit toch vergeten, dus ik leer het pas in week 3 of 4.”

Een vriendin van je kiest een andere aanpak. Ze heeft ook net de stof geleerd, maar zet de plaatjes zonder labels in een Word-bestand en quizt zichzelf in het weekend. Ze benoemt de spieren, probeert de functie te beredeneren op basis van de aanhechtingsplekken, en markeert:

  • Groen = goed
  • Oranje = twijfel
  • Rood = fout

Een week later herhaalt ze dit, en nog eens in de tentamenweek. In januari, voor de PAK-toets, doet ze hetzelfde. Het is niet altijd makkelijk, maar ze merkt dat het werkt — vooral voor anatomische structuren die eerder lastig waren.

Het principe:
Verspreid (3 – 7 – 17 dagen – 3 maanden) én actief herhalen.

Valkuil #2 → “Ik denk dat ik het wel begrijp”

Het klinkt logisch, dus ik denk dat ik het snap. Maar zodra ik het moet toepassen (bijv. bij een CAT-vraag), merk ik dat ik het toch niet begrijp.

Leerpunt #2 → “If you can’t explain it well enough, you don’t understand it well enough.”

Leg het uit aan iemand anders!

Voorbeelden:

  • Tijdens Metabole Systemen: leg een CT-scan uit aan een groepje vrienden. Schrijf op wat je niet goed kunt uitleggen.
  • Tijdens Hematologie en Oncologie: maak samen een diagram met verschillen tussen AML, ALL, CLL.
  • Tijdens STAT: pak een groot document met alle KR-thema’s en ondervraag elkaar.

Valkuil #3 → Te veel studiebronnen tegelijk gebruiken

Ik merkte dat ik enthousiast alles over een onderwerp wilde lezen: boeken, samenvattingen, online bronnen… Ik raakte versnipperd en verloor veel tijd.

Leerpunt #3 → Kies één studiebron per sessie

Gebruik een bron die past bij de diepgang die je op dat moment nodig hebt. Stel jezelf de vraag:

Hoe diep wil ik dit onderwerp nu beheersen?

Studeer tot dat niveau. Later kun je, als je tijd hebt, altijd nog een andere bron gebruiken.

Leerpunt #4 & 5 → Gelaagde blootstelling en heldere doelen

Het belangrijkste “tentamen” is straks het consult met een patiënt. Dan ben jij verantwoordelijk. Denk dus verder dan alleen CAT’s.

Zoals eerder genoemd: je onthoudt informatie beter door het meerdere keren actief, in verschillende contexten, te verwerken. Laat je interesse je leerproces sturen:
Ga naar lezingen, workshops, lees blogs of artikelen, bespreek casussen, werk in de zorg.

Wees duidelijk in je doel:

“Studeer ik voor het tentamen of voor later?”

Beide zijn valide. Maar vergeet niet: je moet deze kennis sowieso beheersen als arts. Dus als je nu al wat verder denkt dan alleen het tentamen, bespaar je jezelf later veel moeite.

Valkuil #6 → Pauze nemen = telefoon checken

Je kent het vast: je neemt ‘even’ pauze, pakt je telefoon, en een uur later ben je nog steeds aan het scrollen. Je bent uit je flow. Teruggaan naar studeren voelt zwaar. Je bent aan het procrastineren. Maar dit is biologisch verklaarbaar — en je kunt er iets aan doen.

Leerpunt #6 → ‘Dopamine-desensitisatie’ pauzes

Voorkom dat je dopaminevoorraad tijdens pauzes wordt leeggetrokken door overprikkeling (zoals scrollen). Kies voor lage-prikkel pauzes, zodat je brein na een tijdje weer verlangt naar focus.

Voorbeelden:

Hardcore:

  • Naar een muur staren

Effectief maar niet stom:

  • Op je adem letten
  • Wandelen
  • Lichte beweging (push-ups, touwtje springen)
  • Douche nemen

Door dopamineprikkels tijdens pauzes te vermijden, voelt studeren daarna niet meer als een straf.

Groetjes,
Christiana Kosta